Hieronder de tekst van het Bwst door B° Dirk Cl. ter gelegenheid van "40 jaar Georges Beernaerts"

40 JAAR “GEORGES BEERNAERTS”

 Wat was de rechtstreekse aanleiding?

20 BB° die bij onze zusterloge “Les Elèves de Themis” aangesloten waren besloten een nieuwe Werkplaats op te richten die een andere weg zou bewandelen.

Nadat de discussies over de Bijbel waren uitgewoed (we schrijven 1960-61) begonnen stilaan enkele loges van het G°O°B° zich af te scheuren en over te gaan naar de Grootloge. De redenen waren duidelijk: De terugkeer naar de (Engelse) maçonnerie, waar de bijbel op het altaar lag en er geen woord mocht gerept worden over dat feit. De V°M° steunde zich op de bijbel (eventueel ook op de Koran!) en de aanwezigheid van dat H. Boek was noodzakelijk om door de internationale Vrijmetselarij te worden erkend. Maar daar hield het niet mee op. Er werd de onsterfelijkheid van de ziel bijgesleurd en het geloof in God (gecamoufleerd als de O°B°d°H°)

Veel maçons zochten aansluiting bij de Wereldvrijmetselarij en al vlug gingen enkele Werkplaatsen akkoord om de vereisten van de Engelse U°G°L°E°  in te willigen om daardoor bij de buitenlandse Vrijmetselarij aan te sluiten.

De vooroorlogse A.M.I. (Asociation Maçonnique Internationale), die zijn hoofdkwartier in Zwitserland had was intussen, door oorlogsomstandigheden, niet meer door Engeland erkend, wegens de aanwezigheid van enkele “niet-reguliere Loges”, die noch de onsterfelijkheid van de ziel noch de verplichte aanwezigheid van de Bijbel hadden aanvaard.

De GROOTLOGE VAN BELGIE werd opgericht (1959) die aan de vijf punten van de U°G°L°E° beantwoordde en zich illusies maakte in de Angelsaksische landen te worden aanvaard.

Bij Themis zijn enkele BB° naar MARNIX getrokken om deze herstructurering mee te maken, maar buiten eindeloze discussies over “to bible or not to bible” bleef Themis het G°O°B° getrouw. De oudste Loge echter, "MARNIX VAN ST. ALDEGONDE” en in Gent “DE ZWIJGER” werden opeens regulier.
Dat ging gepaard met het probleem van de eigendom van de Van M.straat (en in Gent gebeurde hetzelfde) en vermits Martgn, die de gebouwen had geschonken (?) aan de Vrijmetselarij, lid was van MARNIX , ontstond een ruzie van jewelste.
In Antwerpen ging het nog goed (hoewel wij op de vergadering van de v.z.w. met “mijnheer” werden aange-sproken) maar er werd aanvankelijk een akkoord gemaakt dat het G.O.B. en de Regulieren afwisselend een voorzitter en een ondervoorzitter zouden leveren. Dus G.O.B.-REG en volgend jaar REG-G.O.B.

In Gent ging het er minder broederlijk aan toe: "DE ZWIJGER G°L°" gooide DE ZWIJGER G°O° gewoon op straat.

Eerst werd de G°L° door London erkend, maar na een onderzoek verloren ze deze erkenning weer…

De BB° van THEMIS begonnen eraan te twijfelen of ze wel het juiste kamp hadden gekozen…

Men moet bedenken dat de BB° die naar de Regulieren zijn overgestapt tenslotte door het G°O°B° waren ingewijd en geloften hadden afgelegd ten overstaan van deze obediëntie…

De kern van de BB\, die later de uitzwerming “GEORGES BEERNAERTS” zou vormen, bestond uit hooguit een tiental BB°, die de latente onzekerheid en de lethargie van sommige BB° van THEMIS met lede ogen aankeken. Zonder dat er van een “oppositie” kon gesproken worden koekte dit tiental BB° samen en begon zich vragen te stellen over de zin van de V°M°

Wij stelden vast dat de principes van vrij onderzoek ergens door de splitsing waren teloor gegaan. Een kleine helft van de Vlaamse maçons hadden de G°L°B° vervoegd.

Wij meenden een duidelijk RECHTSE tendens te onderkennen bij de “afvallige BBB°”, terwijl de getrouwen van het G°O°B° eerder LINKS gericht waren. Ook stelden wij vast dat sommige Werkplaatsen “en masse” overstapten naar de Regulieren, waardoor wij ons de vraag stelden waar de individuele vrijheid en “le maçon libre dans uns Loge libre” gebleven waren. De kloof tussen LINKS en RECHTS kwam duidelijk tot uiting in de discussies over de bijbel.

De “kern” van het latere “GEORGES BEERNAERTS”, zocht naar mogelijkheden om de Vrijmetselarij in zijn oude en progressieve connotatie te herstellen. Er werd gezocht naar de oorzaken van de verloedering van 1960.

Tot overmaat van ramp overleed onverwachts de Grootmeester-Nationaal Georges Beernaerts. Vanaf zijn installatie als G°M°N° leek het dat hij aan een verouderde maç° een nieuw gelaat zou geven. Hij gaf de indruk dat hij een nieuw enthousiasme aan de gesceloseerde V°M° kon geven. Zijn inaugurale rede, en was tevens een oproep om de Belgische Mac° te vernieuwen. In de groep, die later GEORGES BEERNAERTS zou heten groeide de overtuiging dat de oproep van de G°M°N° niet onbeantwoord kon blijven.

Tot op de dag dat een definitieve stap werd gezet en de groep op 28 mei 1962 een vergadering belegde (ten huize van Renaat Br.). Waren daarop aanwezig: de BB° Bierw., Bra., Cla., Del., De Ro., Heur.., Jans., en Scho. Zowel B° Leo R., A°M° van Themis als B° Edg. Patr., G°R°M°waren daarop uitgenodigd. Wij vroegen autonomie en steun. Pogingen werden besproken om ons als “werkgroep” in de schoot van THEMIS te laten opereren, doch wij zagen daar geen heil in.

Stilaan ontwikkelden zich de doelstellingen van de nieuwe groep. Vooreerst werd vastgesteld dat het “maçonniek publiek” hoofdzakelijk samengesteld was uit hoger en lager kader. In de tempel ontbrak een groot gedeelte van de maatschappij. Weinig scheppende kunstenaars, weinig bedienden, klerken. Arbeiders, op enkele uitzonderingen na, waren bij THEMIS niet te vinden

Wij vonden dat de V°M° zich in een “enbourgeoisement” had genesteld en dat daarin de lethargie van de Belgische Maçonnerie kon liggen. Het negeren van een substantieel gedeelte van de bevolking had een elitevorming voor gevolg, waarin de gesettelde BB° hun ambts-en lotgenoten als kandidaten voorstelden om tot de Orde toe te treden. Deze sociologische inteelt kon ook oorzaak en gevolg zijn van de lethargie die in de maç° heerste.

Verder stelden wij vast dat de V°M°, door haar eigen schuld, een kwalijke reputatie had in de profane wereld. De schampschriften van Leo Taxil en de vooroorlogse (en oorlogse) artikels in DE BEZEM werden nooit tegengesproken. De V°M° mocht immers niet naar buiten treden!
Zelfs op 10 november 1962 gaf DE STANDAARD verslag van een GESLAAGDE DAVIDSFONDSAVOND IN EKEREN, tijdens hetwelk ene pater DE COKER op de vraag of de duivel werkelijk in de loge verschenen was, de zwartrok bevestigend antwoordde. Af en toe doken in de pers insinuerende berichten op over “vrijmetselaarsmoorden”! En toen waren we nog niet aan “Propaganda Due - PII” toe…

De “macht” van de V°M° werd schromelijk overdreven, maar diezelfde maç° bleef zwijgen!

De krachtlijnen van de nieuwe loge waren ons dan ook duidelijk:

1. Terug naar de tradities, maar zonder bijbel en zielen.
2. Een nieuwe rekruteringsmethode
3. De verbetering van het imago van de V°M°

Wij brachten de WITTE SCHORT terug in voege en banvloekten de meesterband als een overblijfsel van de militaire loges. De werkplaats werd samengesteld door LL° en GG° voorgezeten door een “Meister vom Stuhl”.

Wij verleenden stemrecht aan de GG° en zwaarden en andere plichtplegingen werden afgeschaft. Het ritueel banket werd afgeschaft, en hoogwaardigheidsbekleders werden sober in de tempel ontvangen. De contacten met de zgn. “hogere graden” werden afgewezen omdat deze obediënties het pact met Engeland zouden bevorderd hebben.

De kandidaat moest niet “handig” noch “eloquent” zijn, maar moest van het hout gesneden zijn waaruit men BB° rekruteert… De klassieke procedure, zoals gebruikelijk in de Belgische Maçonnerie, werd omgewerkt, en vermits wij te doen hadden met kand° die meestal weinig of niet gekend waren door andere BB°, werd een “raadgevende stemming” ingelast, gevolgd door een bezoek van een commissie “gespreks-partners”.

Voor de “Verhoging van Loon” moest de leerling niet “per sé” een Bouwstuk opleveren, maar kon hij zich op een andere wijze verdienstelijk maken. Zijn aanwezigheid op de Zit° en niet zijn welbespraaktheid waren criteria.

Het Maçonniek Onderricht moest de jonge BB° vertrouwd maken met de geplogenheden, de structuur en de symboliek en werd gegeven in de vorm van “gesprekken”.

3. VERBETERING VAN HET IMAGO

Tegelijk met de rekrutering vonden de BB° van G°B° dat er met het imago van de V°M° toch iets verkeerd was gelopen.

De rekrutering in de niet-klassieke middens bracht dit snel aan het licht.

Om de misvattingen over de V°M° te herstellen bleef er slechts één middel over. Zij diende, als geheel en als obediëntie naar buiten te treden, moties de wereld insturen, om haar waar gelaat bekend te maken.

Voorstellen om als loge standpunten in de buitenwereld bekend te maken stootte op een dubbel verzet. Ten eerste kon men niet in naam van de V°M° spreken, en ten tweede konden bepaalde stellingnamen onenigheid veroorzaken in de Obediëntie.

“GEORGES BEERNAERTS”, onder impuls van de nooit aflatende Br° Louis Verh., onze eerste A°M°,het standpunt van een “publieke stellingname” in vrijwel de hele Belgische M° verdedigen. In totaal werden een veertigtal Bouwstukken opgeleverd om de Vlaamse, Waalse en Brusselse loges te sensibiliseren. In de schoot van het G°O°werd een aantal woelige zittingen aan dit thema gewijd en er werd een tiental moties naar de Administratieve Commissie bezorgd, waarvan eigenlijk geen enkele werd uitgevoerd.

Na de eerste ontgoochelingen besloot G°B° het heft in eigen handen te nemen en werd een motie over het lot van Dr. ¨Peers, inzake abortus, als perscommuniqué verzonden. De reactie van de pers was matig, doch tal van Werkplaatsen hadden de motie mee willen ondertekenen!

Om de fenomenen die ons nu bezighouden, na 40 jaar G°B°, gaan we meteen naar het heden toe. 

De balans van G°B° is evenwel gunstig.

Wij hebben twee dochters “SALVATOR ALLENDE” en “DE WERF” en zelfs een kleindochter “OPERA”. Uit de revolte bij THEMIS is eveneens “DE WAAG” ontstaan, later gevolgd door “HET TRUWEEL”. Een tiental BB° heeft ons verlaten om in Mechelen “KENTERING” op te richten (samen met BRANDING en BALDER).

Er werd hard gewerkt! Een gebouw werd aangekocht, gerestaureerd en bruikbaar gemaakt voor Zittingen.

Het rekruteren in het arbeidersmilieu is slechts matig gelukt en houdt verband met het feit dat de arbeider van 1960 en deze van 2003 niet meer dezelfde persoon is. Er heeft zich een sociologische verschuiving voorgedaan. De arbeider van vandaag (en ook de lagere bediende) is ofwel werkloos ofwel een trouwe knecht van de kapitalistische structuur. Het socialisme heeft wel “zu fressen” gegeven, maar geen “Moral”. Marx wordt als verouderd beschouwd.  Ik wil hier niet in de politiek verdergaan.

Wat mankeert de hedendaagse V\M\?

 1. Het ontbreken van een maçonniek profiel.

Maç° is geen partij, geen pressiegroep, geen syndicaat, geen serviceclub. Definiëren wat de Vrijmetselarij is is een moeilijke taak. Wanneer ik over een maçonniek profiel spreek bevind ik mij op glad ijs. Ik kan enkel definiëren wat IK als een maçonniek profiel beschouw.

Er bestaat geen maçonnieke orthodoxie! Wij kunnen enkel vroegere geschriften, feiten en verklaringen interpreteren, maar geen enkele Br° of Z° kan zich op waarheid beroepen. Er is nu eenmaal geen maçonnieke paus en geen boek der waarheid. De V°M° is als een Spaanse herberg: men eet er wat men heeft meegebracht!

Een eerste vaststelling is het volkomen ontbreken van het maç° gedachtegoed, zonder daar premissen van waarheid, echt of juist aan te hechten.

Een tweede beperkt zich tot het verwarren van de maç°met “strijdplaats”. De VM° is traditioneel, steeds een plaats geweest van bezinning. De strijd moet BUITEN de Werkplaats gevoerd worden…

Drie: In principe “werft” de V°M° geen leden. Men klopt aan aan de tempel. Van de kandidaat wordt verwacht dat hij een “zoekende” is.

Vier: Rekrutering mag niet alle “gelijkgezinden” als doel hebben. Politieke kleur, economisch statuut kunnen geen criteria zijn om als Kandidaat beschouwd te worden.

 Deïsten en theïsten vinden moeilijk plaats bij ons. Een “links” politiek engagement wordt als noodzakelijk beschouwd. Dit heeft voor gevolg dat, in onze breedheid, wij tal van categorieën uitsluiten. Wanneer komt de eerste gastarbeider, kleurling en Marokkaan bij ons binnen?

 En hier wil ik een onbesproken register opentrekken en dat steunt op enkele feiten die ik in de loop van een veertigtal jaren heb vastgesteld.

1. De Belgische VM is niet geïnteresseerd in de VM “du Nord”, vermits de GROOTLOGE eigenlijk daar is ontstaan.
   
   
2. De Belgische VM is een Brusselse en Waalse zaak en de Vlaamse Loges zijn, numeriek gezien, bijzaak.
   
   
3. De Belgische VM is conservatief, fanatiek masculien en het progressisme is de “verhoging van graad”. Dit is een duidelijk liberale erfenis, die, in het begin van deze eeuw, ook toegang heeft verleend aan de opkomende socialistische partij omdat men de “élan vital” van de geschiedenis niet kon tegen houden.
   
   
4. Doch de Belgische VM is ook een eerlijk en goed geïntentioneerde broederschap, een vereniging van goedmenende mannen, die door de beoefening van de Koninklijke Kunst zich pogen te vervolmaken en daardoor de perfecte tempel der mensheid willen opbouwen. Zij is a-politiek, a-religieus en a-dogmatisch in haar systeem en methode.

 Daardoor is de Belgische Maçonnerie ook machteloos t.o.v. de meer dan 100 werkplaatsen omdat zij een federatie is en géén gezagsorgaan, die beweert aan de diverse Werkplaatsen een verregaande autonomie te verlenen. Sommige Werkplaatsen werken met de bijbel en de symbolen, andere hebben ongeveer alle ritualistiek naast zich neergelegd.

Niemand kan ons opleggen wat wij moeten doen en laten. Enkel het G°O°B° kan ons weigeren als loge te erkennen, zelfs wanneer we een natuurgetrouwe imitatie van deze Maçonnerie voorstellen.

De Constitutie van Anderson bepaalt dat een maçon een “vrij man” moet zijn. Wat wil dat zeggen?

Vooreerst worden vrouwen definitief uitgesloten. Er is zelfs geen sprake van bezoekrecht!

5.      De Vrijmetselarij is een initiatie en geen lidmaatschap.
Het is een misvatting dat men lid is van de Loge, waarvan met de statuten en reglementen duidelijk kent. De vervolmaking van de tempel der mensheid begint en eindigt met het kappen aan de ruwe steen! Deze perfectibiliteit heeft twee aspecten:

a.       de zelfvervolmaking

b.      het heropbouwen van de tempel der mensheid.

 Het is een frappante misvatting de V°M° te willen vervolmaken, in plaats van zichzelf of de profane wereld. De V°M° wordt dan als werktuig beschouwd en niet als methode. De inwijding in onze “Geheimen” is een uitnodiging, een initiatieke uitnodiging, waarin de Kandidaat met zichzelf en de wereld geconfronteerd wordt en zich dient te bezinnen op welke wijze hij zichzelf dienstbaar kan maken om deze idealen te verwezenlijken.

De BB° van G°B° waren zich daarvan bewust en hadden nooit de bedoeling iets aan de Maçonnerie te wijzigen. Dat sommige van ons ritualen als oubollig voorkomen kan BB° tegen de borst stoten, doch het actualiseren heeft als effect dat er betekenissen worden aangegeven die ik niet wens, want ik wil mijn eigen interpretatie hebben van dit oude gedachtegoed. Ik vind het overbodig dat men mij uitlegt dat “het licht ook in de duisternis schijnt.”

6. Het maçonniek onderricht is overbodig.

Het Maç.Ond. wordt nogal eens verward met het spitsvondig interpreteren en idealiseren van de Orde. In een plan dat ik, toen A°M° opstelde voor het Maç.Ond., was er slechts één sessie gewijd aan ritualistiek. Andere onderwerpen waren: rekrutering, obediënties, stichting, statuten en structuur van het G°O° en G°B°

Het is begrijpelijk dat die BB° zich in vreemde wereld bevinden en van het maçonniek gebeuren weinig of niets hebben meegekregen wanneer het M°O° veronachtzaamd wordt!

7. De teloorgang van de maçonnieke tradities

Vrijmetselarij is een levenshouding en géén lidmaatschap. Men treedt niet toe tot de Orde, men maakt zichzelf V°M°. (Op u komt het aan!) En enkel onze BB° en ZZ° kunnen oordelen over ons kwaliteit van V°M°. Geen diploma, getuigschrift of lidkaart kan dit bevestigen. Dit is het onderscheid tussen een profane vereniging en de V°M°.

De Vrijmetselarij is een eerbiedwaardige, traditionele gemeenschap die sinds 1717, en wellicht nog veel langer, een bepaalde wijze van denken en handelen heeft gehuldigd. Zij heeft zich, zoals de adel, door tradities over heinde gehouden.

Toch is het eigenaardig dat daar, waar de tradities verdwijnen, tegelijk de broederlijkheid verdwijnt. Daar waar men zich op “tradities” beroept, de solidariteit in het gedrang komt. Sommige Franse loges zijn eigenlijk “des sociétés de Pensée” geworden met een duidelijke partijpolitieke kleur. Het omgekeerde is ook gebeurd, maar de VM heeft zich in naam van de broederlijkheid alle twistpunten onmogelijk gemaakt door het bannen van politieke en religieuze problemen.

Wat is een WERKPLAATS? 

Een Werkplaats is een smeltkroes of amalgaan van mensen en gedachten, waarin het mogelijk is tegengestelde standpunten te verzoenen. Tot de tradities behoort een soort “behavior”, eigen aan de V°M° en een stel regels en onuitgesproken gedragscodes. (….)

Hoe verder we van deze tradities afwijken, hoe meer de V°M° een vogelpikclub wordt.

Ik aanvaard dat men over tradities en symbolen zeer afwijkende gedachten kan hebben. Symboliek ruikt naar irrationaliteit en daar heb ik begrip voor. Ik ben een overtuigd rationalist maar tevens een strijdbaar marxist. Ik wil wel dialogeren met een libertair marxist en een gelovige christen of moslim, want ik heb het land aan een gemeenschap waar iedereen hetzelfde denkt. Maar ik ben nooit overtuigd van mijn eigen gelijk, want mijn BB° hebben wellicht ook gelijk…

CONCLUSIE

Veertig jaar G°B° kondigt zich aan als een herbronning en tegelijk een bezinning over de tijd die achter ons ligt. Sommige BB° zijn  van de kolommen verdwenen omdat de V°M° hen ontgoocheld heeft. Dan moeten wij ons de vraag stellen wie zich eigenlijk vergist heeft.

Anderen hebben een drukke dag achter de rug, hebben zieke familieleden en blijven afwezig. Nog anderen hebben het “op u komt het aan” niet begrepen, en blijven thuis voor het voetbal. Opportunisten vinden hier weinig te rapen, maar de maçons van het hart zijn gebleven!

 Veertig jaar G°B° zijn twee generaties. Veertig jaar geleden hebben twintig BB° gehoopt dat hun inspanningen, hun engagement en hun geloof in de toekomst een betere wereld zou maken. Noch de wereld, noch de V°M° zijn er sindsdien op verbeterd.

 Wij zijn gestart met het motto van Willem de Zwijger: “Het is niet nodig te hopen om te volharden..” De toekomst zag er dan niet beter uit dan nu.

 Laten we werken met de enkele getrouwen die we nu nog tellen. Aan de wereld nieuwe hoop geven, en het initiële enthousiasme communiceren dat wij, stichters van G°B° nog bezitten. Dan zullen de lauwen zich overbodig maken.

 De V°M° is een leerschool voor ons allen. Wij komen als LL° binnen, worden G°° en MM°, maar blijven toch altijd LL°.

Aan het werk, dus, BBB° en ZZZ°

Dirk Cl.

14.03.88

30.03.03